How the Indian Constitution Was Made: Key Sources at a Glance

 ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲିଖିତ ସମ୍ବିଧାନ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଦଲିଲର ଅଧ୍ୟୟନ ପରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା:

୧. ଭାରତ ଶାସନ ଆଇନ, ୧୯୩୫ (Government of India Act, 1935):

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରାୟ ୭୫% ଅଂଶ ଏହି ଆଇନରୁ ଅଣାଯାଇଛି।

ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା (Federal Scheme)

ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ

ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଢାଞ୍ଚା

ଲୋକସେବା ଆୟୋଗ (Public Service Commissions)

ଜରୁରୀକାଳୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥା

୨. ବ୍ରିଟେନ୍ (United Kingdom):

ସଂସଦୀୟ ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀ

ଆଇନର ଶାସନ (Rule of Law)

ଏକକ ନାଗରିକତ୍ୱ (Single Citizenship)

ଦ୍ୱି-ସଦନ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂସଦ (Bicameralism)

ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା

୩. ଆମେରିକା (USA):

ମୌଳିକ ଅଧିକାର (Fundamental Rights)

ନ୍ୟାୟିକ ପୁନର୍ବିଲୋକନ (Judicial Review)

ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ୱାଧୀନତା

ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ବହିଷ୍କାର ବା ମହାଭିଯୋଗ (Impeachment) ପ୍ରକ୍ରିୟା

୪. ଆୟର୍ଲାଣ୍ଡ (Ireland):

ରାଷ୍ଟ୍ର ନୀତି ନିୟାମକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ (DPSP)

ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ସଦସ୍ୟ ମନୋନୟନ

ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତି

୫. ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ:

କାନାଡ଼ା: ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସହିତ ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର ପାଖରେ ରହିବା।

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ: ଯୁଗ୍ମ ତାଲିକା (Concurrent List) ଏବଂ ସଂସଦର ଉଭୟ ସଦନର ମିଳିତ ଅଧିବେଶନ।

ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ (USSR): ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ (Fundamental Duties) ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତାବନାରେ ସାମାଜିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ନ୍ୟାୟର ଆଦର୍ଶ।

ଜର୍ମାନୀ: ଜରୁରୀକାଳୀନ ସମୟରେ ମୌଳିକ ଅଧିକାରର ନିଲମ୍ବନ।

ଫ୍ରାନ୍ସ: ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର (Republic) ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତାବନାରେ ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା ଓ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱର ଆଦର୍ଶ।

ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା: ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟା।

ଜାପାନ: "ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା" (Procedure established by Law)।

ଡକ୍ଟର ବି.ଆର. ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଚିଠା କମିଟି ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ବିଧାନରୁ ଭଲ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଭାରତୀୟ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ।